Voor het vierde jaar op rij forse daling van de (middel-) lange hypotheekrente

Sinds de Europese Centrale Bank (ECB) in juli 2009 begon met het opkopen van obligaties van een aantal landen, heeft dat zijn uitwerking niet gemist op de hypotheekrente. In de afgelopen jaren startte de ECB tevens met een pakket aan maatregelen om de economie te stimuleren en de inflatie te verhogen. Als gevolg van dit stimuleringsprogramma begon de hypotheekrente aan een ongekende daling die tot op heden voortduurt. De toegenomen concurrentie op de hypotheekmarkt door de toetreding van nieuwe aanbieders heeft dit proces versterkt. In dit artikel zetten we de ontwikkeling van de hypotheekrente in perspectief.

Hypotheekrente sinds 2004

Als we kijken naar de ontwikkeling van de gemiddelde 10-jaars hypotheekrente (NHG), dan valt de relatieve stabiliteit in de eerste jaren van deze eeuw op. Het gemiddelde schommelde lange tijd tussen 4% en 6% (zie grafiek 1). Duidelijk zichtbaar is de daling die vanaf 2013 inzet. In het begin van dit jaar zakte het gemiddelde zelfs onder de 2%.

Daling hypotheekrente per rentevaste perioden per jaar Vanaf 2014 is de ECB bezig met het opvoeren van het stimuleringspakket. In deze jaren stapten ook nieuwe aanbieders als MUNT Hypotheken in, waardoor de concurrentie heviger is geworden. Als gevolg van beide ontwikkelingen daalden de gemiddelde hypotheekrentes enorm: in 2014 zelfs met meer dan één procentpunt. Ook in het lopende jaar zet de daling door hoewel die wel wat lager uitvalt als we de daling tot dusver extrapoleren over heel 2016.

Terugkijkend vormt 2011 een tussenjaar waarin de gemiddelde hypotheekrente (NHG) nagenoeg onveranderd bleef. In 2012 zagen we een lichte daling van de 5-jaars rente (NHG). Vanaf 2013 zette de daling van de (middel-) lange rentes in die tot op heden voortduurt. Dit jaar is zelfs het vierde jaar op rij dat de gemiddelde (middel-) lange rentes fors zakken (zie grafiek 2).

Gemiddelde 10 en 20 jaar (NHG) meer dan 3 procentpunt gedaald sinds 2011

Als we de rentestand per 1 januari 2011 nemen en die vergelijken met de huidige gemiddelde rente, dan valt uiteraard als eerste de enorme daling op: de rente is op 5, 10 en 20 jaar (NHG) met ongeveer 60% gezakt. Ook op variabele rente is er, hoewel minder groot, sprake van een flinke daling.

De rentevaste periode die zowel relatief als absoluut de grootste daling kent, is de gemiddelde 10-jaars (NHG) rente. Deze rentevaste periode was vanaf 2007 de meest gekozen rentevaste periode en kent nu voor het achtste jaar op rij (!) een daling. Sinds medio 2015 heeft 20 jaar vast het stokje overgenomen als meest populaire rente. Zie tabel 1 voor de exacte daling per renteperiode.

Toekomstige renteontwikkeling

Ofschoon de daling van de rente voorlopig niet lijkt op te houden, gaan er in de nabije toekomst twee ontwikkelingen spelen die de hoogte van de hypotheekrente kunnen beïnvloeden. Allereerst loopt het huidige stimuleringsprogramma van de ECB in maart 2017 af. Vooruitlopend daarop lijkt de ECB voornemens het programma stapsgewijs af te gaan bouwen.

Als tweede speelt de verzwaring van de eisen vanuit de Basel en Solvency regelgeving voor het verstrekken van leningen. Banken en verzekeraars zijn hieraan gehouden. Verwacht wordt dat in de toekomst bij het verstrekken van relatief hogere leningen ten opzichte van de woningwaarde, ook met NHG, meer kapitaal moet worden aangehouden dan tot dusver vereist is. Dit zal vermoedelijk leiden tot hogere rentetarieven voor deze categorie verstrekkingen.